Placeholder image

Explosie vacatures in Leids onderwijs

05 december 2017
Het Leid­se ba­sis­on­der­wijs heeft steeds meer last van het le­ra­ren­te­kort. De chris­te­lij­ke on­der­wijs­koe­pel Scol (ze­ven­tien ba­sis­scho­len) had on­langs elf va­ca­tu­res te­ge­lij­ker­tijd. ,,Dat is nog nooit voor­ge­ko­men. Nor­maal ge­spro­ken heb­ben we er een of twee'', al­dus een woord­voer­ster. (Bron: Leidsch Dagblad, 5 december 2017, Janneke Dijke)

De chris­te­lij­ke scho­len had­den in de eer­ste zes maan­den van dit jaar ze­ven­tien va­ca­tu­res. In de drie maan­den na de zo­mer­va­kan­tie zijn het er al twin­tig. Ook het open­baar ba­sis­on­der­wijs in Lei­den en Lei­der­dorp (ne­gen­tien scho­len) spreekt van 'con­stant va­ca­tu­res, veel va­ker dan vroe­ger'. Nieuw is dat er per va­ca­tu­re steeds min­der re­ac­ties ko­men.

Niet al­leen de vas­te va­ca­tu­res zijn moei­lij­ker te ver­vul­len, ook het vin­den van ver­van­gers is steeds va­ker een pro­bleem. De scho­len stu­ren zel­den een klas naar huis. Vo­rig jaar en dit jaar ge­beur­de het in to­taal vier keer, twee keer bij de chris­te­lij­ke en twee keer bij de open­ba­re scho­len. ,,Maar het komt elke week wel voor dat er er­gens geen ver­van­ger is. Dan wor­den klas­sen op­ge­deeld of zet­ten we leer­krach­ten in die ex­tra ta­ken heb­ben, zo­als in­tern be­ge­lei­ders. Of de di­rec­teur staat voor de klas'', zegt de Scol-woord­voer­ster. 

Ook wor­den tus­sen­deu­ren open­ge­zet en hou­den klas­sen­as­sis­ten­tes toe­zicht, meldt di­rec­teur Mar­ton de Pinth van het open­baar on­der­wijs. ,,Scho­len pro­be­ren op deze ma­nier het pro­bleem bij de ou­ders weg te hou­den.’’ De school­di­rec­ties ma­ken zich zor­gen. ,,De griep­pe­ri­o­de moet nog star­ten'', al­dus De Pinth.


Leidse basisscholen sturen hun leerlingen bijna nooit een dag naar huis. Je zou hierdoor de indruk kunnen krijgen dat het lerarentekort in deze regio wel meevalt, maar niets is minder waar. Het probleem wordt steeds groter. Scholen broeden op creatieve manieren om aan personeel te komen.

Leiden zoekt koortsachtig naar leraren

Het le­ra­ren­te­kort in het ba­sis­on­der­wijs neemt steeds gro­te­re vor­men aan. Scho­len in Lei­den heb­ben con­stant va­ca­tu­res, waar­op al­leen maar min­der re­ac­ties ko­men. Er zijn cre­a­tie­ve ma­nie­ren no­dig om aan vol­doen­de per­so­neel te ko­men. Daar­om ope­nen het Leid­se on­der­wijs en Ho­ge­school Lei­den de jacht op zij-in­stro­mers, te­rug­keer­ders en men­sen die twee ba­nen wil­len. 

Dal­ton­school De Leeu­we­rik in Lei­der­dorp uit­te on­langs een nood­kreet in een nieuws­brief aan ou­ders. Een groep was ver­deeld over an­de­re groe­pen, een an­de­re groep had die dag les ge­had van de di­rec­teur, de in­tern be­ge­lei­der én di­ver­se leer­krach­ten die een uur­tje vrij had­den om­dat hun klas gym­les had. Op een uit­staan­de va­ca­tu­re was nog geen en­ke­le re­ac­tie ge­ko­men. De di­rec­teur riep in de nieuws­brief ou­ders en an­de­re be­lang­stel­len­den met een on­der­wijs­be­voegd­heid op om zich te mel­den voor in­val­werk.

Het is ’de stil­le re­ser­ve', de groep die ook Ho­ge­school Lei­den voor ogen heeft. ,,Er is best een gro­te groep van men­sen die voor het ba­sis­on­der­wijs is op­ge­leid en die nu el­ders werkt'', zegt Jan Jaap Hu­beek, on­der­wijs­ma­na­ger van de Leid­se op­lei­ding voor ba­sis­on­der­wijs, de Pabo. ,,De be­lang­rijk­ste re­den waar­om zij uit het on­der­wijs zijn ver­trok­ken is dat ze niet vol­doen­de aan­dacht kon­den ge­ven aan de in­di­vi­du­e­le leer­ling. Daar kun­nen wij ze, met klas­sen­ma­na­ge­ment of di­gi­ta­le mid­de­len, wel bij hel­pen.’’ Ho­ge­school Lei­den wil het ook voor zij-in­stro­mers mak­ke­lij­ker ma­ken om zich om te scho­len en be­gon daar­om een flexi­be­le deel­tijd­op­lei­ding. ,,Af­han­ke­lijk van je er­va­ring be­pa­len we wel­ke vak­ken je moet vol­gen. Som­mi­gen zijn in een in plaats van twee jaar klaar.’’ Dit jaar wor­den er veer­tig zij-in­stro­mers op­ge­leid, te­gen zes vo­rig jaar. On­der­wijs­mi­nis­ters Van En­gels­ho­ven en Slob doen een duit in het zak­je door het col­le­ge­geld voor de eer­ste twee jaar van de Pabo te hal­ve­ren. ,,Het is niet op één ma­nier op te los­sen. Je moet het pro­bleem op meer­de­re fron­ten te­ge­lijk aan­pak­ken'', zegt Hu­beek. 

School­be­stu­ren pro­be­ren in­val­lers aan zich te bin­den door ver­van­gers met­een een vast dienst­ver­band aan te bie­den. Men­sen die wil­len in­val­len voor scho­len van de chris­te­lij­ke on­der­wijs­koe­pel Scol krij­gen fi­nan­ciële ze­ker­heid voor twee da­gen in de week, maar kun­nen in de prak­tijk vier tot vijf da­gen per week wer­ken. Het jaar daar­op ma­ken ze kans door te stro­men naar een vas­te klas. Ook het open­baar on­der­wijs in Lei­den en Lei­der­dorp heeft zo’n ver­van­gings­pool met vast con­tract. ,,Die men­sen zijn con­stant aan het werk'', ver­telt di­rec­teur Mar­ton de Pinth. Het chris­te­lijk on­der­wijs pro­beert sa­men met de ge­meen­te en an­de­re part­ners men­sen te in­te­res­se­ren voor zo­ge­he­ten hy­bri­de ba­nen. ,,De be­doe­ling is dat ie­mand part­ti­me voor de klas staat en part­ti­me bij een be­drijf werkt'', ver­klaart de Scol-woord­voer­ster. Deze scho­len let­ten ver­der goed op hun on­der­wijs­as­sis­ten­ten: wie heeft het in zich om de pabo te doen? Zij kun­nen die op­lei­ding in deel­tijd gaan doen, naast hun werk. Bij Ho­ge­school Lei­den stu­deer­den vo­rig jaar zes­tig men­sen aan de deel­tijd-Pabo. Dit jaar zijn het er hon­derd­drieëntwin­tig.

Deze in­span­nin­gen zijn hard no­dig. Vol­gens de prog­no­ses van het mi­nis­te­rie van on­der­wijs ste­ve­nen we lan­de­lijk af op een te­kort van 4.100 full­ti­me-leer­krach­ten in 2022 en een te­kort van 11.000 in 2027. De groot­ste pro­ble­men zijn in de vier gro­te ste­den en in Gro­nin­gen en Fle­vo­land. Daar­na ko­men de Duin- en Bol­len­streek en de Leid­se en Alp­hen­se re­gio. Het af­ge­lo­pen school­jaar (2016-2017) wa­ren er in deze streek in to­taal 292 va­ca­tu­res. Daar­mee staat deze re­gio op plek 7. Oor­zaak van het toe­ne­men­de te­kort is dat al ja­ren te wei­nig jon­ge­ren kie­zen voor een stu­die aan de Pabo, ter­wijl er re­la­tief veel do­cen­ten met pen­si­oen gaan (de ba­by­boom-ge­ne­ra­tie). Om­dat er tot een paar jaar ge­le­den wei­nig werk was in het on­der­wijs, zijn veel men­sen met een Pabo-di­plo­ma an­der werk gaan doen. 

Het aan­trek­ken van nieu­we col­le­ga's lukt nog steeds, be­na­druk­ken de Leid­se ba­sis­scho­len. ,,We we­ten dat er in ja­nu­a­ri een va­ca­tu­re vrij­komt. We zijn nu al be­zig om dat in ons net­werk be­kend te ma­ken'', zegt De Pinth. Scol zegt nooit con­ces­sies te wil­len doen aan de kwa­li­teit. ,,Dat lukt nog, hoe­wel de spoe­ling dun­ner wordt.’’ Voor de zo­mer­va­kan­tie ad­ver­teert Scol al­tijd voor alle ba­sis­school­va­ca­tu­res. ,,De af­ge­lo­pen drie jaar is het aan­tal re­ac­ties flink te­rug­ge­lo­pen: van 130 naar 60, naar net vol­doen­de om te kun­nen kie­zen voor kwa­li­ta­tief goe­de leer­krach­ten.’’