Placeholder image

Lorentzschool enige school die meedoet aan onderzoek Leyden Academy > Proef: zittend of staand  leren

13 maart 2018
Zit­ten is het nieu­we ro­ken, wordt wel ge­zegd. Dus als we si­ga­ret­ten uit de buurt hou­den bij kin­de­ren en jon­ge­ren, moe­ten we ze niet te­ge­lij­ker­tijd aan­le­ren om hun le­ven zit­tend door te bren­gen. Met die ge­dach­te in het ach­ter­hoofd doet de Leid­se Lo­rentz­school mee aan een proef. Het is de eni­ge school in Ne­der­land met ta­fel­tjes waar leer­lin­gen staand aan kun­nen wer­ken. (Leidsch Dagblad, 13 maart 2018, Janneke Dijke)

Groep 6 van juf Le­an­ti­ne Bas­ti­aans is de groep waar het al­le­maal om draait. De leer­lin­gen wer­ken sinds groep 5 aan in hoog­te ver­stel­ba­re ta­fel­tjes. Dat doen ze tot eind groep 7, en al die tijd on­der­zoekt Ley­den Aca­de­my on Vi­ta­li­ty and Ageing wat de ef­fec­ten zijn op de school­pres­ta­ties en het be­we­gen. Gis­te­ren moch­ten jour­na­lis­ten een kijk­je ne­men in de klas. Veel leer­lin­gen zijn en­thou­si­ast. ,,Ik sta vaak'', zegt Guus­je. ,,Als ik zit, buig ik voor­over en dat is niet fijn voor m'n rug. Ik kom ook min­der moe uit school.'' Staan maakt haar aler­ter, vindt Guus­je. ,,Ik be­grijp het snel­ler be­ter.'' Haar klas­ge­noot­je Marloes vindt het fijn om te staan als ze druk is en veel ener­gie heeft. Sey­di­ne en Gil­les vin­den staan best pret­tig, maar zij zit­ten lie­ver. Gil­les: ,,Dan heb ik een be­te­re hou­ding.''

Aan het om­hoog en om­laag ta­ke­len van de ta­fels zijn re­gels ver­bon­den. Tij­dens uit­leg en toet­sen moet ie­der­een zit­ten, en voort­du­rend wis­se­len van po­si­tie mag niet. Juf Le­an­ti­ne is blij met de proef. ,,Kin­de­ren zijn heel be­weeg­lijk. Zo kun­nen ze meer­de­re po­ses aan­ne­men.'' Of de leer­pres­ta­ties van de leer­lin­gen er­van voor­uit gaan, dat be­twij­felt ze. ,,Maar ik denk wel dat het de con­cen­tra­tie be­vor­dert.''

On­der­zoe­ker Lex van Del­den van Ley­den Aca­de­my weet hoe ge­zond het is om zit­ten en staan af te wis­se­len. Men­sen die niet de hele dag zit­ten, ver­klei­nen de kans op dia­be­tes, over­ge­wicht en hart- en vaat­ziek­ten, heb­ben min­der vaak darm­klach­ten en sla­pen be­ter. Nu kan hij voor het eerst on­der­zoe­ken of dit ook bij kin­de­ren op­gaat. Twee keer per jaar houdt hij een on­der­zoeks­week. Leer­lin­gen krij­gen dan een ap­pa­raat­je op hun been ge­plakt dat meet hoe­veel ze be­we­gen. Ze wor­den on­der­zocht op fit­heid en wel­be­vin­den en hou­den een slaap- en een poep­dag­boek bij. En na­tuur­lijk wor­den hun school­pres­ta­ties on­der de loep ge­no­men. Een twee­de klas op de Lo­rentz­school, die aan ge­wo­ne ta­fel­tjes zit, dient als ver­ge­lij­kings­groep, en een deel van de kin­de­ren stemt er­mee in om tot ze 30 jaar zijn af en toe mee te doen aan zijn on­der­zoek. ,,We wil­len we­ten of deze kin­de­ren la­ter snel­ler ge­neigd zijn om te be­we­gen'', al­dus Van Del­den. ,,Het is fan­tas­tisch dat we dit in de prak­tijk kun­nen tes­ten.'' 

Saai
Mak­ke­lijk was het niet om het klas­lo­kaal vol te zet­ten met de be­weeg­ba­re ta­fel­tjes. Voor kan­to­ren zijn er tal­lo­ze in hoog­te ver­stel­ba­re bu­reaus op de markt. Voor klas­lo­ka­len be­ston­den die een paar jaar ge­le­den nog niet. Pre­sik­haaf School­meu­be­len ont­wierp een meu­bel met een veer­me­cha­nis­me dat nu op de Lo­rentz­school wordt uit­ge­pro­beerd. ,,Het kan niet op stroom, want je kunt de klas niet vol leg­gen met ka­bels. Be­die­nen met een hen­del gaat ook niet. Kin­de­ren gaan daar de hele dag aan zit­ten draai­en en dan zijn leer­krach­ten er gauw klaar mee. De be­die­ning moet zo saai mo­ge­lijk zijn'', zegt di­rec­teur Wim de Goei. De ta­fels kos­ten nu nog het dub­be­le van een tra­di­ti­o­neel exem­plaar. Of scho­len be­reid zijn dat er voor uit te ge­ven is mede af­han­ke­lijk van de uit­kom­sten van het on­der­zoek, be­seft ie­der­een. ,,We moe­ten nog zien wat er uit dit on­der­zoek komt'', zegt Van Del­den. ,,Als kin­de­ren het­zelf­de pres­te­ren en meer be­we­gen, is er al winst.''


Ook in het Algemeen Dagblad stond vandaag een artikel over de statafels op de Lorentzschool.

Groep 6 van de Lorentzschool in Leiden doet mee aan een uniek experiment. Alle kinderen én de juf hebben tafels waaraan ze kunnen staan.

Door: Ellen van Galen

Al rondjes draaiend staat Isabelle (10) in de klas. ,,Als ik het niet weet, ga ik even draaien om na te denken'', vertelt ze. Vervolgens hinkt ze van het ene op het andere been. ,,Ja, en dan weet ik het en schrijf ik het op.'' Deze leerling van groep 6 is enthousiast over haar statafel. Want ook al zit ze nog steeds veel, ze kán tenminste even gaan staan als ze daar zin in heeft. Gewoon om even te wiebelen, een rondje te draaien of lekker de benen te strekken.

Sinds vorig jaar mei - toen de leerlingen nog in groep 5 zaten - heeft een groep van 26 leerlingen verstelbare tafels in de klas. Onderzoekers van de Leyden Academy on Vitality and Ageing volgen de kinderen drie jaar. Tegelijkertijd houden de onderzoekers een andere groep 6 in de gaten die gewoon zittend blijft werken, zodat ze verschillen kunnen opmerken. Twee keer per jaar krijgen de leerlingen een week lang sensoren op hun bovenbeen geplakt die bijhouden of de kinderen zitten, liggen of bewegen. Ook moeten ze vragenlijsten invullen over hun nachtrust en stoelgang én worden hun leerresultaten geanalyseerd.

De onderzoekers hopen via deze groep leerlingen te ontdekken welke gevolgen het heeft als het zitgedrag van kinderen wordt doorbroken. ,,Onbewust leren kinderen dat zitten de norm is. Zo is de schoolklas nu ook ingericht. Wij willen die norm veranderen'', verklaart onderzoeker Lex van Delden. Op school zitten ze het grootste deel van de dag en omdat ze minder buitenspelen, komen kinderen ook thuis minder in actie. Dat is slecht voor de gezondheid. De leerlingen hebben een groter risico op hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas als ze ouder zijn.

De Lorentzschool probeert de leerlingen al een gezondere leefstijl aan te leren, bijvoorbeeld met gezond eten. ,,Maar ook bij ons zitten met name de oudere kinderen 20 van de 25 uur die ze per week op school zijn'', rekent adjunct-directeur Richard van den Berg voor. Een beetje beweging kan geen kwaad. Van den Berg: ,,Onrustige kinderen mogen nu soms een rondje lopen door de school. Die raken aan zo'n statafel al wat onrust kwijt.''

Eind 2019 zijn de resultaten bekend. De betrokkenen denken dat het traditionele schoolmeubilair passé is. ,,Scholen zijn heel erg bezig met gezondheid. Deze tafeltjes sluiten daarbij aan'', zegt directeur Wim de Goei, van fabrikant Presikhaaf Schoolmeubelen.

Duur
Toch zullen de statafels niet en masse de basisscholen binnenkomen. Ze zijn twee keer zo duur als het traditionele schoolmeubilair. De Goei verwacht dat pas over enkele jaren meer statafels in de klassen zullen staan.

Juf Leantine van groep 6 moest wel even wennen aan het nieuwe meubilair. Want zeker aan het begin van het schooljaar stonden de kinderen wiebelend achter de tafeltjes. ,,Aanvankelijk lijkt het wat onrustiger, maar als je het eenmaal gewend bent, is het niet meer storend. Dan is de rust er ook weer wat meer. In het begin moeten ze hun grenzen nog verkennen'', vertelt ze. Juf Leantine heeft duidelijke regels ingesteld. Ze mogen één keer per les van houding wisselen en tijdens instructies moeten ze zitten. Intussen geeft Isabelle een demonstratie. ,,Als je naar beneden wilt, kun je op een hendeltje drukken en gaat je tafel naar beneden.'' Ze drukt het hendeltje in en hop, daar gaat de tafel. Maar nu tijdens het rekenen staat ze toch liever. ,,Het is fijn. Je kunt al je energie kwijt.''


ISABELLE (10) IS BLIJ MET HAAR STATAFEL. ,,HET IS FIJN. JE KUNT AL JE ENERGIE KWIJT."